Rozmiar tekstu: AA

Cukrzyca

Czym jest cukrzyca?

Jednym z najważniejszych procesów metabolicznych jest przekształcanie pokarmu w energię i ciepło wewnątrz tkanek. Pokarm zawiera trzy najważniejsze składniki:

Wszystkie trzy składniki są źródłem energii niezbędnej komórkom, ale węglowodany mają szczególne znaczenie, ponieważ szybko zamieniane są w cukier, gdy organizm natychmiast potrzebuje energii.
Aby zapewnić stałą obecność cukru we krwi, pomiędzy posiłkami, wątroba uwalnia ze swych zapasów zmagazynowaną glukozę.

Cukier może wnikać do wnętrza komórek jedynie za pomocą insuliny - hormonu wydzielanego w tym celu do krwi przez trzustkę. Znalazłszy się we krwi insulina dociera do receptorów insulinowych na powierzchni komórek - tylko wtedy możliwe jest wchłonięcie glukozy przez komórkę. Gdy po posiłku stężenie glukozy we krwi wzrasta, rośnie również stężenie insuliny (nazywanej insulina posiłkową), aby umożliwić komórką szybkie wchłonięcie nadmiaru cukru. W tym czasie wątroba przestaje uwalniać do krwi glukozę, a zamiast tego gromadzi ją, by w przyszłości mogła być zużytkowana. Insulina po spełnieniu swojej funkcji ulega eliminacji, dlatego organizm stale musi produkować nowe cząsteczki insuliny.

Cukrzyca typu 1

W cukrzycy typu 1 (insulinozależnej) komórki trzustki, które produkują insulinę ulegają uszkodzeniu. Kiedy trzustka nie dostarcza lub dostarcza zbyt małą ilość insuliny, organizm nie może wchłaniać glukozy z krwi: komórki zaczynają "głodować", mimo że stężenie cukru we krwi jest stale za wysokie. Ratunkiem dla chorych jest wstrzykiwanie insuliny pod skórę stąd insulina przedostaje się do krwi.

Cukrzyca typu 2

Typ 2 cukrzycy jest częstym zaburzeniem dotykającym od 2 do 10% populacji. U wszystkich chorych na cukrzycę typu 2 na początku choroby trzustka wciąż produkuje insulinę. U części z nich będzie ją produkować do końca życia. Najważniejszą przyczyną podwyższonego stężenia cukru we krwi jest u nich obniżona wrażliwość komórek mięśniowych i tłuszczowych na insulinę. Zmniejsza się więc wykorzystanie glukozy prze te komórki. Ta redukcja aktywności insuliny nazywana jest "insulinoopornością".

Rozpoznanie cukrzycy typu 1

Objawy

W nie leczonej cukrzycy typu 1 wchłanianie cukru przez komórki jest ograniczone, dlatego musi być wydalany z moczem. Ten stan jest przyczyną kilku powiązanych ze sobą objawów:

Stężenie cukru we krwi

U zdrowych osób prawidłowe stężenie cukru we krwi wynosi 5 mmol/l (90 mg/%). Krótko po posiłku wzrasta do 7 mmol/l (126 mg/%). Stężenie rzadko spada poniżej 3,5 mmol/l (63 mg/%). Generalnie, cukier nie pojawi się w moczu tak długo, dopuki stężenie cukru we krwi utrzymywać się będzie poniżej 10 mmol/l (180 mg/%).

Znaczenie terapii

Chorzy na cukrzycę, którzy rzadko mierzą stężenie cukru, mogą mieć nieprawidłowe jego wartości nie uświadamiając sobie tego, ponieważ objawy nie zawsze są jednoznaczne. Poniższa tabela podaje wartości stężeń cukru, do których należy dążyć.

mmol/l mg/%
Na czczo 6,1 110
Dwie godziny po posiłku 8,0 144
Przed snem (minimum) 6,0 108

Dobra kontrola cukrzycy zapobiega powstawaniu późnych powikłań cukrzycy lub odwleka ich rozwój. Powikłania te, ujawniające się po kilku latach to:

Zapobieganie hipoglikemi

  1. Stężenie cukru we krwi może się podnosić i spadać:

insulina obniża stężenie cukru we krwi
Hipoglikemia = zbyt niskie stężenie cukru we krwi (tj. < 60 mg%, < 3 mmol/l)

  1. Kiedy stężenie cukru we krwi jest zbyt niskie, możesz odczuwać:

pocenie się, głód, niepokój, dezorientację, czuć się "dziwnie", mieć trudności z koncentracją, widzieć podwójnie lub niewyraźnie, a także czuć głośne, szybkie bicie serca.

Jeśli znajdujesz się w takiej sytuacji: natychmiast zjedz cukier - 3 kostki lub 3 łyżeczki jeśli tego nie zrobisz, to stężenie cukru we krwi może obniżyć się jeszcze bardziej i mógłbyś nawet stracić przytomność!

Strona wykonana w formie wolontariatu przez Artura Zgórskiego.
© Artur Zgórski. All rights reserved.